1. Saksaywaman - Cusco, Peru (İncalar Ve Taş Ustalıkları )

Inca imparatorluğunun başkenti sınırlarının ötesinde bir hisar olan bu duvarlı yerleşke büyük ihtimalle yaklaşan güçleri geri tutmak için inşa edilmiştir. İnşaatıyla ilgili farklı olan durum ise duvarlarının kusursuz bir şekilde oyulmuş harç kullanmadan birbirine oturan kayalardan yapılmış olmasıdır.

Eski bir medeniyetin bu kadar yüksek düzeyde bir inşaatta bu kadar başarılı olması hala tartışma konusudur.

Peru'da Cuzzo şehri civarında antik bir şehir bulunmaktadır ve bu şehrin ismi Sacsahuaman (Saksaywaman, Saqsaywaman,Sasawaman, Saksawaman,) dır.

Bu antik şehirde çok dikkat çekici ayrıntılar bulunmaktadır. Özellikle İnkalar tarafından inşa edilmiş olan büyük duvar sırlarını da hala korumaktadır. Bu duvar farklı boylarda ve farklı şekillerdeki taşlardan oluşmaktadır.

Ayrıca bu taşlar yan yana ve üst üste o kadar güzel yerleştirilmiştir ki, tonlarca ağırlığa sahip bu taşların arasına küçük bir kağıt parçası bile girmemektedir. İşin ilginci bu bloklar arasında hiçbir birleştirici madde (çimento vs.) kullanılmamıştır.

Bu büyük blokların neden ve nasıl kesildiği, bu derece hassas bir şekilde montajlandığı bilim insanlarının kafasını kurcalayan soruların başında gelmektedir.

Yukarıdaki anlatılanlara ek olarak bu duvarların inşasında kullanılan ve diğerlerinden çok büyük olan bir taş bloktur ki bu blok 5 katlı bir ev büyüklüğünde ve yalaşık olarak 20 bin ton ağırlığındadır.

Bu büyüklükteki bir yapıyı Sacsahuaman'ın kurucularının nasıl hareket ettirdikleri ve kaldırmak için ne kullandıkları çok büyük bir handikaptır. Günümüzde bu derece büyük bir ağırlığı kaldıracak vinç sayısı çok azdır.

Tüm bunlar İnkaların bizim tahminlerimizden daha gelişmiş bir uygarlık olduğunu ve gelişmiş bir teknolojinin kullanılmış olabileceğinin işaretleri olabilir.
İnkaların yapmış olduğu eserler arasında ki ustalık eserleri.Yerden 4200 Metre yükseğe yaptıkları yaklaşık 1000 kişiyi dışarıdan hiç bir destek olmadan yaşatıcak bir şehir inşaa etmişlerdir. Machu Picchu İnkaların en büyük lideri olan Paça Kuti ( Böyle okunuyor ama nasıl yazılıyor bilmiyorum ) tarafından yaptırılmıştır.Paça Kuti , İnkaların Büyük İskenderi'ydi ve kazandığı savaşlar , yaptığı fetihler ile ona tanrının oğlu ünvanı verilmiştir.

Machu Picchu tanrının oğlunun eviydi , Paça Kuti evinden ferh ettiği bütün toprakları yönemek ve haberdar olmak için Machu Picchu tarzı , 12 ye yakın kule ve şehir inşaa ettirmiş , bu külelerin tamamından haberleşmeler sağlanır ve bu bütün haberler Machu Picchu da toplanırdı.Sacsahuaman ise bu 12 şehirden bir tanesidir.Uzun bir giriş oldu ama şimdi paylaşımıza geri dönelim.

Machu Picchu'da da çok fazlaca görülen bu taş birleştirme şekli günümüzde bile ugulamak çok zordur.Para versen kimse yapmaz tarzı bir durum yani. Bizler günümüz yapım tekniklerinden alışkın olarak önce temel atar sonra temelin üzerine bina inşaa edersin fakat antik yapıların genelinde temelden değil yukarıdan yapım tekniği kullanılmıştır.Örnğein biz bu gün kayalar ve taşlarla dolu eğimli bir araziyi önce düzleştirir sonra üzerine düz bir bina çıkarız .Ama dünya da ki bir çok antik yapıya baktığımızda , doğaya aykırı olmak yerine , doğaya ayak uydurma yoluna gidilmiştir.Machu Picchu granit bir dağın , taşları istenilen şekile getirilerek , oyularak yapılmıştır dağa ki mse taş çıkarmamıştır.

Yani kimse o 20 bin tonluk taşı kaldırmamış, o taş zaten orada varmış sadece isteğe uygun bir biçimde yerinde yontulmuştur.Machu Picchu da ve Sacsahuaman da kullanılan taşlar , doğal granit taşlardır.Yani hacimsel kültesi , yoğunluk bazında en büyük taşlradan bir tanesidir. 30 cm eninde 30 cm boyunda ve 30 cm kalınlığında ki bir granit taşın ağırlığı ortalama 80 kg dir ki bu ebatlar bu inşatlarda kullanılan taşların en küçüğüdür.
“ Asıl sorulması gereken taş kesmekte ve yerlestirmekte bu kadar usta olan insanların neden günümüzdeki gibi taşları kare veya dikdörtgen şekline kesmedikleri. Yani sonuçta bu şekilde daha kolay olacaktır. Günümüzde taş; tuğla ve bims ile yapilan yapılar hep standart ölçüde taşlar ile yapılmakta. ,,
Neden keskin ve simetrik köşeler yoktu sorusuna.Birincisi keskin ve köşeli simetrilerde yük dengesi uzun kenara binecektir ve bu en dayanıksız yapım tekniğidir.Örnek veriyorum , binalarda ki tuğlaları üst üste yığıp duvar yaptığımızda bütün güç dengesi tuğlaların ortalarına denk gelir , bir tuğla bu gün ortalama 3 - 5 kg arasınadır.En az 250 - 300 kg lık tuğlalar kullanıcak olsak yük dengesini dağıtmak isteriz ki bina çökmesin.Yine ikinici bir neden , bu inşaatlar yapılırken demir henüz icaat edilmemişti. Yani taşı taşa vurarak yontuyorlardı.

Yontarlarken de , granit taşın zayıflamış damları kısımlarında ağırlıklı çalışıyorlardı ve o kısımları yontarak , daha dirençli bir duvar haline getirmeye çalışıyorlardı.Bu nedenle çok simetrik bir şekil oluşturmaya çalışmaları aşırı zaman kayıbı demekti.Üçüncü ve esas mevzu ise taşların taşınması ve taşların bir birlerine kitlenmelerinde gizli. Soldaki resimlere bakacak olursak ;

Bu kadar büyük blokta ki taş kütlelerini götürmenin en iyi yöntemi sürtünmeyi azaltarak yuvarlayarak götürmektir yani. Yanda ki şekillerdeki sürtünme oklarının adeti aradaki farkı bariz bir şekilde göstermektedir. İnkalar hayvan tüyleri ve doğal bitki lifleri ile çok sağlam bir ip yapım tekniği geliştirmişlerdir.

Bu ip yapım tekniği ile yaptıkları iplerle köşeleri yuvarlatılmış taşları bağlar ve daha kolay bir şekilde taşırlardı. Ayrtıca taşlar bu şekilde oyulduktan sonra yan yana gelecek iki taşın yüzeyi birbirine tam örtüştürülerke iki taşın birleştirme yüzeyleri yerinde yonutlurdu.İki taş birleştirlmeden önce , erkek ve dişi olarak bir kanal ve bir dikit oyulur, iki taş birbirine kitlenir ve kitlendikten sonra birleştirme yüzeyleri birbirine tam örtüşecek şekilde yontulurdu.