Ülkeler

Güney Osetya Cumhuriyeti

Güney Osetya-Alanya

Başkent Tskhinvali
Resmî diller Osetçe, Gürcüce
Yönetim Şekli Yarı Başkanlık Sistemi
Yüzölçümü 3.900 km²
Nüfus 70.000
Nüfus Yoğunluğu 18 kişi/km²
Para birimi Rus rublesi (RUB)
Zaman dilimi (UTC +3)
Telefon kodu +995-34
İnternet TLD

Güney Osetya (Güney Osetya-Alanya), Kafkasların güneyinde ihtilaflı bölge ve kısmen tanınmış devlettir. Sovyetler Birliği’ne bağlı Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti bünyesinde kurulmuş Güney Osetya Otonom Oblastı topraklarında yer alır.

1992 yılında bağımsızlık ilanından bu yana ülke Güney Osetya olarak adlandırıldı. 2017 Güney Osetya referandumundan bu yana adı Güney Osetya-Alanya olarak değiştirildi.

Güney Osetyalılar, 1990 yılında Gürcistan’dan bağımsızlık ilan ederek bölgeye Güney Osetya Cumhuriyeti adını verdiler. Gürcistan hükümetinin cevabı, Güney Osetya’nın özerkliğini kaldırarak, bölgeyi güçle geri almaya çalışmak oldu. Bu durum, 1991-1992 Güney Osetya Savaşı’na yol açtı. Gürcistan, 2004 ve 2008 yıllarında iki defa daha güç kullanarak bölgeyi ele geçirmeye çalıştı. Son çatışmaların yaşandığı 2008 Güney Osetya Savaşı sonunda Oset ve Rus güçleri, bölge üzerinde tam kontrolü ele geçirerek bölgenin de facto bağımsızlığını sağladılar.

2008 Güney Osetya Savaşı sonrası geçen süreçte Rusya, Venezuela, Nikaragua, Nauru ve Tuvalu belirli aralıklarla Güney Osetya’yı bağımsız bir devlet olarak tanıdılar. Tuvalu 2011 yılında tanıdığı bağımsızlığı, Gürcistan ile 2014 yılında imzaladığı ikili anlaşmalar kapsamında geri çekerek, bölgenin Gürcistan’ın bir parçası olduğu beyan etmiştir.

Gürcistan, Güney Osetya’yı bir politik kavram olarak tanımıyor, ve topraklarının çoğunu Rusya tarafından işgale uğramış, Gürcistan egemenliğindeki Şida Kartli bölgesi olarak kabul ediyor.

Bayrak

Güney Osetya Cumhuriyeti Bayrağı beyaz, kırmızı ve altın sarısı üç yatay şeritten oluşur. Bayrak renkleri antik Alanlar’dan beri bilinmektedir. Kırmızı; savaşçı yürekliliği, Beyaz; Ahlakı ve saflığı, Sarı; Barışı ve huzuru simgeler.

Tarih

Orta Çağ ve Rusya İmparatorluğu
Osetlerin bir Sarmat kabilesi olan Alanların devamı olduğu düşünülür. Alanların bir kısmı, 13. yüzyıldaki Moğol istilaları sırasında Kafkas Dağlarının güneyine geçerek bugünkü Güney Osetya’ya yerleştiler. 15. yüzyıldan, 19. yüzyıldaki Rus işgaline gelene kadar, Güney Osetya topraklarının önemli bir kısmı Gürcü Machabeli prenslerinin mülkü sayılıyordu. Rus Çarlığı’nın işgaliyle 1801 yılında Güney Osetya Rus Çarlığı’na katılmış oldu. Ekim Devrimi’ni izleyen yıllarda, Gürcü Menşevik yönetiminin, Rus Bolşeviklerle iş birliği yapmakla suçladığı Osetler, bağımsız bir bölge kurma isteğiyle pek çok isyan çıkardılar. 1920’de Gürcü ordu güçlerinin isyanları bastırmak amacıyla Tskhinvali’ye girmesi, kanlı olaylara yol açtı. Oset tarafının iddialarına göre, 5 bin kişi öldürüldü, 13 binden fazla kişi açlık ve salgın hastalık sonucu hayatını kaybetti.

1921’de, Kızıl Ordu’nun Gürcistan’ı işgaliyle Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruldu, ve Nisan 1921’de Güney Osetya Otonom Oblastı kurularak, bu cumhuriyete bağlandı.

Gürcü-Oset çatışması
1989 yılına gelindiğinde iki taraf arasında da milliyetçiliğin yükselmesiyle ilişkilerde gerilim başladı. 1918-1920 yıllarındaki olaylar dışında iki toplum birbiriyle barış içinde yaşamıştı. İki etnik grup arasında yüksek düzeyde etkileşim ve karşılıklı evlenmeler vardı.

1988 yılında Oset Halk Cephesi; Ademon Nykhas kuruldu. 1989’da Güney Osetya Konseyi, Gürcistan Yüksek Konseyi’nden "Özerk Bölge" olan statüsünün "Özerk Cumhuriyet" seviyesine yükseltilmesini istedi. Aynı yıl, Gürcistan Yüksek Konseyi, Gürcüce’yi, ülke çapında temel dil olarak ilan etti.

Tskhinvali

1990 yılında Gürcistan Yüksek Konseyi, bölgesel partileri yasaklayan bir yasayı kabul etti. Bu, Osetler tarafından Ademon Nykhas’a karşı bir hamle olarak yorumlandı ve Güney Osetya’yı Sovyetler Birliği’ne bağlı "Güney Osetya Demokratik Cumhuriyeti" olarak ilan etmelerine neden oldu. Osetler, Gürcistan parlamento seçimlerini boykot ettiler ve kendi seçimlerini düzenlediler. Zviad Gamsakhurdia yönetimindeki Gürcistan hükümeti, seçimlerin kanunsuz olduğunu ve Aralık 1990’da Güney Osetya’nın özerkliğini tamamen kaldırdığını ilan etti.

1990 yılının sonunda savaş patlak verdi. Pek çok Güney Osetya kasabası ve başkent Tskhinvali harap olurken, binden fazla kişi hayatını kaybetti. 100 bin Oset, Güney Osetya ve Gürcistan içindeki evlerini terk ederek Kuzey Osetya’ya sığındı. 20 binden fazla Gürcü de, Güney Osetya’dan kaçarak Gürcistan’a yerleşti. Rusya müdahale ederek çatışmaları durdurdu ve 24 Haziran 1992’de, ülkenin, Osetlerin hakim olduğu bölgelerinde de facto bir yönetim kurdukları bir ateşkes antlaşması imzalandı. Güney Osetya Cumhuriyeti hiçbir ülke tarafından tanınmadı ve bölge, de jure olarak Gürcistan’a bağlı kabul edildi. Zaman zaman sınır çatışmalarına varan karşılıklı gerilimin yaşandığı bu statüko yılları, Gürcistan’ın 2008’de bölgeyi tekrar ele geçirmek isteğiyle kalkıştığı 2008’deki harekata kadar sürdü.

2008 Güney Osetya Savaşı
8 Ağustos 2008 tarihinde, Gürcü kuvvetleri, bağımsızlığını ilan eden Güney Osetya topraklarına operasyon düzenlediler. Gece saatlerinden başlayarak devam eden topçu ateşi, şehrin ağır hasarına ve sivil ölümlerine yol açtı. Oset kaynaklara göre 2 bin, Rus kaynaklara göre 1600 kişi hayatını yitirdi. Gürcü birlikleri başkent Şinvali’nin çevresindeki 8 yerleşim birimini kontrol altına aldılar, iki Rus uçağı düşürdüklerini ve üç Rus askerini yaraladıklarını iddia ettiler. Rus kaynaklar ise, Barış Gücü bünyesinde görev yapan 12 askerin öldüğünü, 150’sinin yaralandığını öne sürdü. Rusya, 150 kadar tank ve zırhlı aracın bulunduğu güçlü bir birlikle Güney Osetya’ya girdi ve Gürcü ordusuyla savaşmaya başladı, bunun üzerine Gürcistan’da seferberlik ilan edildi.

Rus ordusu ve Oset milisler, Güney Osetya’da kontrolü ele geçirdi. 9 Ağustos’ta Gürcistan devlet başkanı Mihail Saakaşvili’nin yaptığı Güney Osetya’dan çekilme açıklaması üzerine Gürcistan ordusu çekilmeye başladığını bildirdi, ama bu çekilme Rusya tarafından yalanlanıp, Gürcistan’ın ateşkes önerisi reddedildi.

Rus tankları Güney Osetya sınırını geçip, güneydeki Gürcistan kenti Gori’ye girdi. Gürcü ordusunun geri çekilmesiyle Rus güçleri ve başkent Tiflis’le arasında yalnız birkaç saatlik mesafe kaldı. Gürcistan’ın ve dünya kamuoyunun endişesine rağmen Rus ordusu Tiflis’e ilerlemedi.

13 Ağustos’ta, AB Dönem Başkanı ve Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy’nin arabuluculuğuyla bir ateşkes antlaşması kaleme alındı. Bu antlaşmaya göre:

  • Tüm taraflar şiddeti bırakacaktır.
  • Askeri eylemler duracaktır.
  • İnsani yardıma sorunsuz erişim sağlanacaktır.
  • Gürcü güçleri, kalıcı konumlarına dönecektir.
  • Rus güçleri çatışma çıkmadan önceki konumlarına dönecek ve Rusya, Güney Osetya sınırları içinde ilave güvenlik tedbirleri alacaktır.
Siyasal statü

Güney Osetya (mor) ve Abhazya'yı (yeşil) vurgulayan Gürcistan Haritası

Avrupa Birliği, Avrupa Konseyi, NATO ve BM üyesi pek çok ülke, Güney Osetya’nın bağımsızlığını tanımamaktadır. Pek çok ülke tarafından geçerli sayılmayan 1992’deki ilk bağımsızlık referandumundan sonra, de facto Güney Osetya Cumhuriyeti’nin ayrılıkçı hükümeti tarafından, 12 Kasım 2006’da ikinci bir referandum düzenlendi. Tskhinvali seçim otoritelerine göre halkın %95’inin katıldığı bu referandumda, seçmenlerin %99’u bağımsızlıktan yana oy kullandı. Referandum; Almanya, Avusturya, Polonya ve İsveç gibi ülkelerden gelen 34 uluslararası gözlemci tarafından 78 seçim sandığında takip edildi. Bununla beraber, sonuçlar; uluslararası kuruluşlar, BM ve Rusya tarafından, etnik Gürcü nüfusun referanduma katılmaması, Gürcistan Hükümeti tarafından tanınmadığı müddetçe yasal kabul edilemeyeceği gerekçeleriyle geçerli sayılmadı. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, AB ve NATO seçimleri kınadı.

Eduard Kokoity’nın Güney Osetya Cumhurbaşkanı olarak belirlendiği seçimler ve referanduma paralel olarak; Gürcistan yanlısı Güney Osetya Selamet Birliği adlı parti de, Güney Osetya’nın Gürcistan kontrolündeki bölgelerinde kendi seçim organizasyonunu düzenledi. Bölgenin Gürcü nüfusu ve bir kısım Osetler, Dimitri Sanakoyev’e destek vererek, onu alternatif Güney Osetya Cumhurbaşkanı olarak seçtiler.

Gürcistan, Nisan 2007’de, daha önce ayrılıkçı harekette yer almış Osetleri görevlendirdiği Güney Osetya Geçici Yönetimi’ni oluşturdu. Dimitri Sanakoyev, merkezi Kurta olan bu yönetimin başına getirildi.

13 Haziran 2007’de Güney Osetya’nın özerk statüsünü Gürcistan bünyesinde geliştirmek amacıyla, Gürcistan Başbakanı Zurab Noghaideli’nin başkanlığında bir konsey kuruldu. Bölgenin statüsünün, Oset toplumu içindeki tüm güçler ve toplulukların da katılımıyla, ayrıntılı bir şekilde müzakere etmek gerektiği açıklandı.

2008 Güney Osetya Savaşı’nı takiben Rusya, Güney Osetya’nın bağımsızlığını tanıdı. Bu tek taraflı tanıma, NATO ve AGİT gibi kuruluşların olduğu Batı Bloğu tarafından kınanarak, "Gürcistan’ın toprak bütünlüğüne saldırı" olarak yorumlandı. Birkaç gün sonra, Nikaragua, Güney Osetya’nın bağımsızlığını tanıyan ikinci ülke oldu. Eylül 2009’da Venezuela, Güney Osetya’yı tanıdığını ilan eden, üçüncü BM üyesiydi.

Ağustos 2008’de Güney Osetya Parlamentosu Başkan Yardımcısı Tarzan Kokoity, Cumhuriyetin yakın zamanda Rusya Federasyonu’na katılacağını, böylece Kuzey ve Güney Osetya’nın, birleşmiş bir Rusya devletinde beraber yaşayabileceğini açıkladı. Bununla beraber, dönemin cumhurbaşkanı olan Eduard Kokoity, daha sonra, Rusya’ya katılarak bağımsızlıktan vazgeçmeyeceklerini belirtti: "Birçok hayatlar pahasına kazanılmış bağımsızlığımıza hayır demeyeceğiz. Güney Osetya’nın Rusya’ya bağlanma planı yoktur."

Kasım 2009’da, Gürcistan’ın Ukrayna Temsilciliğinin yeni binası için düzenlenen açılış töreni sırasında; Gürcistan Devlet Başkanı Mihail Saakaşvili, Güney Osetya ve Abhazya sakinlerinin de bu tesisleri kullanabileceklerini açıkladı: "Sizi temin ederim dostlarım, burası sizin de evinizdir; ve burada her zaman yardım ve anlayış bulabileceksiniz."

Coğrafya

Koskhi

Güney Osetya, Kafkasya’da bulunan bir bölgedir. Bölge çok dağlıktır (yüzeyinin % 80’i 500 metreden fazla rakımda bulunur) ve seyrek nüfusludur.

Başkenti Tskhinvali’dir. Diğer büyük şehirler Akhalgori, Kvaisi ve Kurta’dır. Keli platosu Güney Osetya’da bulunmaktadır.

Ekonomi

Güney Osetya’nın GSYİH’nın 2002’de 15 milyon dolar (kişi başına 250 dolar) olduğu tahmin edilmektedir. İstihdam ve hammadde azdır. Ek olarak, Gürcistan, bölgenin kuzeyindeki elektrik tedarikini kesti ve Güney Osetya hükümetini Kuzey Osetya’dan geçen bir elektrik hattı oluşturmaya zorladı. Nüfusun çoğunluğu geçimini sağlamak için tarımla uğraşıyor. Pratik olarak, Güney Osetya’nın tek önemli ekonomik varlığı, Güney Osetya hükümetinin gümrük vergilerini uygulayabileceği Rusya ve Gürcistan’a bağlayan Roki Tüneli’dir. 2008’de Güney Osetya’daki savaştan önce, Güney Osetya ikincil sektörü 2006’da toplam 61.6 milyon rubleye sahip 22 küçük fabrikadan oluşuyordu. 2007’de yalnızca 7 fabrika faaliyet gösteriyor ve onarıma ihtiyacı vardı. Başarılı fabrikalar bile borçlu, işletme sermayesi eksikliği ve işçi kıtlığına sahipti. Güney Osetya’daki en büyük işletmelerden biri 130 kişiyi çalıştıran Emalprovod fabrikasıdır.

Güney Osetya makamları, yerel un üretimini artırarak ve un ithalatına olan ihtiyacı azaltarak finansmanı iyileştirme niyetindedir. Bu amaçla, buğday ekim alanı 2008 yılında on kat arttırılarak 130 hektardan 1500 hektara çıkarılmıştır. 2008 buğday mahsulünün 2,500 ton tahıl olması bekleniyordu. Güney Osetya Tarım Bakanlığı da 2008’de traktör ithal etti ve 2009’da daha fazla tarım makinesi teslimatı bekliyordu.

Başkan Edouard Kokoïty, ülkesinin Rus ekonomik yardımına bağlı olduğunu kabul etti. Rusya, 2008 Güney Osetya Savaşı’ndan sonra ülkeyi yeniden kurmak için Güney Osetya hükümetine 10 milyar ruble ödedi.

Beğen
Beğen Muhteşem Haha İnanılmaz Üzgün Kızgın