Halk arasında, Sağır Sultan’ın Mısırlı bir sultan olduğuna dair anlatımlar da vardır. Bu yazıda Sağır Sultan’ın kim olduğu, neden Mısır’la ilişkilendirildiği ve bu anlatıların ne anlama geldiği sade bir dille ele alınacaktır.
Sağır Sultan Gerçek Bir Kişi mi?
Sağır Sultan, bilinen tarih kitaplarında açıkça yer alan bir hükümdar değildir. Yani elimizde, “şu tarihte yaşamış, şu ülkeyi yönetmiş Sağır Sultan” diyebileceğimiz net bir bilgi yoktur. Bu nedenle Sağır Sultan’ın gerçek bir kişi olmaktan çok, halkın hayal gücüyle oluşmuş sembolik bir karakter olduğu kabul edilir.Buradaki “sağır” kelimesi, gerçekten duyamayan birini değil, bir haberin ulaşmasının en zor olduğu kişiyi anlatmak için kullanılır. Sultan kelimesi ise hem gücü hem de halktan uzaklığı temsil eder. Bu ikisi bir araya gelince, anlatım daha etkili hâle gelir.
Sağır Sultan Neden Mısırlı Olarak Anlatılır?
Halk arasında Sağır Sultan’ın Mısırlı olduğunun söylenmesi tesadüf değildir. Osmanlı döneminde Mısır, İstanbul’dan uzak ama çok önemli bir merkezdi. Ticaretin, ilmin ve siyasetin kalbinin attığı yerlerden biriydi. Bu yüzden bir haberin Mısır’a kadar ulaşması, “artık her yere yayılmış” anlamına gelirdi.Zamanla bu düşünce, “Sağır Sultan Mısır’da yaşıyordu” şeklinde anlatılmaya başlanmıştır. Yani Mısır vurgusu, deyimin etkisini artırmak için eklenmiş bir ayrıntıdır. Asıl anlatılmak istenen, haberin çok uzak bir yere bile ulaşmış olmasıdır.
Memlük Sultanları ile İlişkilendirilmesi
Mısır denince akla gelen en önemli yönetimlerden biri Memlüklerdir. Bu yüzden bazı anlatılarda Sağır Sultan’ın bir Memlük sultanı olduğu ileri sürülür. Ancak Memlük sultanlarıyla ilgili bilinen kaynaklarda “Sağır Sultan” diye anılan bir hükümdar yoktur. Bu da bize şunu gösterir: Bu anlatı tarihî bir bilgi değil, halk arasında oluşmuş bir yorumdur.Yani Sağır Sultan’ın Mısırlı olduğu düşüncesi, gerçek bir sultana değil, deyimin anlamını güçlendiren bir hikâyeye dayanır.
Sağır Sultan Ne Anlatır?
Sağır Sultan deyimi, aslında çok basit ama güçlü bir mesaj verir: Hiçbir şey gizli kalmaz.İnsanlar konuşur, haber yayılır, sırlar elden ele dolaşır. En sonunda, duymaması gereken ya da duyması imkânsız görünen biri bile bu haberi duyar. Sağır Sultan, işte bu durumu anlatan sembolik bir karakterdir.
Günümüzde Sağır Sultan
Bugün sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları ve internet sayesinde haberler çok daha hızlı yayılıyor. Eskiden bir haberin Mısır’a ulaşması ne anlama geliyorsa, bugün de bir bilginin birkaç dakika içinde binlerce kişiye ulaşması aynı anlama geliyor. Bu yüzden Sağır Sultan deyimi, aradan yüzyıllar geçmesine rağmen hâlâ geçerliliğini koruyor.Sağır Sultan, Mısırlı olsun ya da olmasın, gerçek bir tarih kişiliğinden çok güçlü bir halk anlatısıdır. Mısır vurgusu, deyimin anlamını büyütmek için kullanılan bir ayrıntıdır. Asıl mesaj nettir: Bir haber yeterince yayılmışsa, artık herkes tarafından biliniyordur. Sağır Sultan da bu gerçeği anlatan unutulmaz bir kültürel figürdür.
