Avrasya Hospital Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Ali Rıza Cenal, kalp sağlığı ile ilgili önemli uyarılarda bulundu. Kalp krizi nasıl oluşur, belirtileri nelerdir? Nasıl korunulur?

Kalp krizi nedir?


Kalbin fonksiyonlarının görebilmesi için yeterli miktarda oksijene ihtiyacı vardır. Damar sertliği sonucu ileri derecede daralan koroner damarların içinde pıhtı oluşup tıkanması sonucu o damarın beslediği kalp bölgesine yeterli oksijen gidemeyince 20 dakika içerisinde bu bölgedeki kalp adalesi ölmeye başlar. Bu duruma kalp krizi ( myokartinfaktus ) adı verilir.

Kadınlarda ve erkeklerde kalp krizi bulguları farklı mıdır? Krize dair ilk ve en yakın bulgular nelerdir?
Kalp krizinin ilk belirtisi göğüste ağrı ve sıkışma hissi, sol kola ve çeneye yansıyabilir. Ağrı dinlenme ile geçmez ve 20 dakikadan fazla sürer. Ağrıyla birlikte soğuk terleme, mide bulantısı ve nefes darlığı olabilir. Bu belirtiler her 2 cinsiyette de aynı şekilde gerçekleşir.

Kalp hastalığının tanısı nasıl konulur? Tanı, erkek ve kadında farklılık gösterir mi?
Tanı koymada hasta şikayetleri ve geçmiş öyküsü çok yönlendiricidir. Hastanın aile öyküsü ve mevcut hastalıkları sorgulanmalı kan analizleri yapılmalıdır. Kalbin elektriksel aktivitesini gösteren elektrokardiyogram hekimler için oldukça bilgi vericidir. Kalp ultrasonografisi (EKO), efor testi( egzersizin kalp üstündeki etkisi) ve kalp sintigrafisi(damar hastalığının teşhisinde kullanılan bir yöntem)teşhis koymada diğer yardımcı tetkiklerdir. Tüm bunlar sonucu net olarak tanı konulamıyor ise veya tanı konulup tedavi yöntemleri değerlendirmek için koroner anjiyografi incelemesi nihai tetkik yöntemidir.

Kalp hastalığı, yapılacak testler ile önceden önlenebilir mi?
Basit bir kan biyokimya incelemesi şeker hastalığı, kolesterol yüksekliğini tespit etme açısından çok önemlidir. Bunlar özellikle 40 yaş üzeri kişilerde senede bir kez bakılması erken teşhis ve önlemlerin alınması açısından çok önemlidir. Yine ayda bir kez yapılacak tansiyon kontrolü hipertansiyon hastalığının erken teşhisini sağlayacaktır.

Ailesinde kalp hastalığı öyküsü olan bir kişinin bu hastalığa yakalanma riski ne kadardır? Genetik faktörler, hastalıkları ne kadar tetikleyebilir?
Özellikle ailede 1. Derece akrabalarda ( anne, baba, kardeş, amca, dayı vb.) kalp hastalığı varsa genetik faktör önem arz eder. Erkeklerde 50 kadınlarda 60 yaş öncesi kalp krizleri ani ölüm mevcut ise gelecek neslin yakın takibi gerekir. Yeni nesilde %30'a varan erken yaşta kalp krizi riski mevcuttur.

Tedavi yöntemlerinden bahseder misiniz?
Kalp damarında ileri derecede darlık tespit edilirse öncelikle kasık veya kol damarlarından girilerek stentle bu darlığı açmak en kolay çözümdür. Ancak çok damar tıkanıklığında veya damar yapısı stent işlemine uygun değilse koroner by-pass ameliyatı günümüzde düşük risk dahilinde gerçekleştirilmektedir.

Stent takılması, kalp krizi riskini düşürür mü? Stent takıldıktan sonra, hasta nelere dikkat etmelidir?
Koroner arter stentleri kalp kasına kan akımını arttırmak ve kalp krizi riskini azalmak amacı ile uygulanır. İşlem damardaki mevcut darlığı açmaya yöneliktir. Ancak damarlardaki kireçlenme işlem sonrası devam edecektir. Bu sebeple stent uygulaması sonrası hastaların gerek diyet ve yaşam tarzı gerekse ilaçları hususunda hekimin önerilerine uyması gerekir.

Kalp ameliyatlarında başarı oranı nedir? Ameliyat olamayacak hasta var mı? Ameliyatın başarısını neler etkiler?
Kalp ameliyatı öncesi hastanın yaşı, mevcut hastalıkları kalp fonksiyonları değerlendirilerek hasta ameliyat riski ve gelişebilecek sorunlar hakkında bilgilendirilir. Günümüzde kalp ameliyatları oldukça düşük risk oranlarıyla gerçekleştirilmektedir.

Ameliyat sonrası, bakım ve beslenme nasıl olmalıdır? Hasta nelere dikkat etmelidir?
Damar sertliği süren bir hastalık olduğu için kalp ameliyatı olanlarda eğer tansiyon şeker ve kolesterol yüksekliği mevcutsa sıkı takip ve tedavi devam etmelidir. Her insanın dikkat etmesi gereken sağlıklı beslenme, egzersiz yapma, stresten uzak durma by-pass operasyonu olanlar için daha da önemlidir. Aşırı sıcak sıvı kaybına sebep olduğu için kandaki akışkanlığı azaltıp damarlardaki pıhtılaşmaya damar tıkanıklığına sebep olabilir. Kalp hastaları hiçbir zaman susuz kalmamalı bol sıvı tüketmelidir. Kalp ameliyatı olanlar - ameliyat başarılı olsa bile - ölüm korkusu sakat ve yetersiz olma korkusu olabilir. Aile ve yakınlarının psikolojik desteği ve ilgisi çoğunlukla bu sıkıntılarının üstesinden gelmesini sağlayacaktır.

Son zamanlarda gençlerde kalp krizi sıkça görülüyor, bunun nedeni nedir? Önlem alınabilir mi?
50 yaş üzeri ani kalp krizi ve ölümlerden çoğu zaman kalp damarlarındaki kireçlenme sorumludur. Ancak özellikle 35 yaş altı ani ölümlerde sorunlu genellikle doğumsal kalp hastalıklarıdır. Bu rahatsızlıklar bazen hiçbir belirti vermeyebilir ve yoğun efor sonucu kalp krizine sebep olabilir. Bu sebeple yoğun egzersiz ve spora başlama niyeti olan genç yaştaki insanların kısa bir kardiyolojik muayeneden geçmeleri ilerisi için hayat kurtarıcı olabilir.

Peki, kalbimizi korumak ve kalp krizi riskini azaltmak için neler yapabiliriz?
Kalp sağlığımızı korumak için dikkat etmemiz gereken hususlar vardır.

- Az tuzlu yemeğe kendimizi alıştırmalıyız.
- Yemeklerde katı yağ yerine sıvı yağ (zeytinyağı) kullanılmalı.
- Et tercihi beyaz etten yana olmalıdır. Özellikle balık tercih edilmeli. Kırmızı eti en fazla haftada 2 kez az yağlı tüketmek daha faydalı olur.
- Ceviz badem fındık gibi yemişler faydalı yağ asitleri içerdeki için tüketilmedir.
- Egzersiz ihmal edilmemeli. Bir yaşam tarzı olarak benimsenmelidir. Günde en az 30dk tempolu yürüyüş, kan yağları, tansiyon ve şeker hastalığı için birebirdir.
- Fazla kilolar atılana kadar diyet uygulanmalı ve ideal kilo korunmalıdır.
- Tütünün her türü ve kullanım sekli dolaşım şekli için sakıncalıdır.
- Mümkün oldukça stresten uzak bir yaşam sürmeye özen gösterin. Uykunuzu düzenli alınız.
- Daha önce bahsettiğimiz risk faktörlerini taşıyorsanız tansiyonunuzu, kan şekerinizi ve yağlarınızı kontrol ettiriniz.

Kalp hastaları spor yapabilir mi?
Kalp hastalığı olan insanların özellikle rekabete dayalı ve güç gerektiren sporlardan kaçınması gerekir. Genel olarak spor yerine bilinçli ve amaçlı yapılan egzersizler kalbe daha faydalı olacaktır. Bunlar tempolu yürüyüş, yüzme, hafif aerobik şeklinde örneklenebilir. Ancak ciddi kalp sorunu olan kişilerin bunları da yapmada önce hekimine danışması uygun olacaktır.

Kaynak: Haber7