Osmanlı Kültüründeki Bazı Terimler ve Türkçe Anlamları

Osmanlı Kültüründeki Bazı Terimler ve Türkçe Anlamları ADLİ : II.Bayezit’in şiirlerinde kullandığı maslah. AHMEDİ : Sultan 3.Ahmet Devrinde, Bursa ve Üsküdar’da dokunan çatma türünde ipekli kumaş. AHİLİK : Anadolu Selçukluları Döneminde ortaya...

  1. #1
    Osmanlı Kültüründeki Bazı Terimler ve Türkçe Anlamları
    ADLİ : II.Bayezit’in şiirlerinde kullandığı maslah.
    AHMEDİ : Sultan 3.Ahmet Devrinde, Bursa ve Üsküdar’da dokunan çatma türünde ipekli kumaş.
    AHİLİK : Anadolu Selçukluları Döneminde ortaya çıkan, esnaf örgütü.
    AKALEM : Saltanat sancağı
    AKALEM : Yedi Osmanlı saltanat sancağından birinin adı
    AKAĞA : Saraylarda hizmet gören hadımağalarının beyaz ırktan olanı
    AKLAM : Dev.Resmi dairelerde, yazı işleriyle uğraşılan bölüm
    AKLAM : Resmi dairelerde yazı işleriyle uğraşan bölümlere verilen ad
    AKVA : İleri gelenlerinin kullandığı bir bıçak türü
    ALABEYİ : Bir bölgede bütün tımarlı sipahilerin en büyük amiri
    ALATİNİ : II.Abdülhamit’in sürgüne gönderildiği Selanik’teki ikmet ettiği köşkün adı
    ALİ BATI : Mondros Mütarekesi ertesi Mardin’de çıkan aşiret ayaklanması(11 Mayıs-18 Ağstz 1919)
    AMETÇİ : Padişah divanının türlü kalemlerinde görev yapan baş yazmanlarına verilen ad
    ARUSİYE : Yeni evlenen erkeklerden alınan bir tür vergi
    ASABA : Osmanlı mimarlığında, mukarnaslı başlıkların en üst bölümü
    ASAF : Vezir
    ASAKİRİMANSURE : İkinci Mahmut döneminde, yeniçeri ocağı kaldırıldıktan sonra kurulan yeni ordunun adı
    ASES : Gece bekçisi
    ASES : Yeniçeri ocağının kaldırılmasından önceki güvenlik görevlisi
    ATABEK : Eski Türk devletlerinde, özellikle Selçuklularda şehzadelerin eğitimi yada bağımsız bir eyaletin yönetimi ile görevli vezir
    ATABEY : Selçuklu şehzadelerin eğitimiyle uğraşan öğretmen, lala
    AVARIZ : Osmanlılarda önceleri halktan yalnız olağanüstü durumlarda, sonraları ise sürekli olarak toplanan vergi
    AYAN-EŞRAF : Derebeyi konumuna ulaşan taşra ileri gelenlerine verilen ad
    AYASULUK : Selçuk’un eski adı
    AYVAZ : Büyük konaklarda mutfak işlerinde çalıştırılan uşak
    AZAB : Osmanlıların ilk zamanlarında Türk asıllı hafif piyadeler
    AZAP : Anadolu beyliklerinde donanma askeri
    AZEB : Eskiden Anadolu beyliklerinde donanma hizmetlerinde görevlendirilen asker



    BADIHAVA : Topraksız köylüden alınan kazanç vergisi
    BAHARİYE : Padişahlarının yeniçeri ağası başta olmak üzere ocak ağalarına dağıttıkları yazlık giysi veya kumaş
    BAKIKULU : Vergi denetimi ve tahsili ile Maliyeye ilişkin soruşturmaları yapan memura verilen ad
    BALA : Birinci sınıf Ula rütbesi ile vezirlik arasında yüksek birsivil aşama
    BALYOZ : Frenk ve özellikle Venedik elçilerine verilen ad
    BAN : Macaristan ve Slovenya dolaylarında sancak beylerine ve küçük prenslere verilen san
    BANLIK : Macaristan, Slovenya dolaylarındaki sancak beylerinin ünvanı ya da onların yönettikleri toprak
    BARATA : Bostancıların, baltacı ve kapıcıların giydikleri, kırmızı çuhadan yapılmış, ucu kıvrık, uzunca başlık
    BAÇ-BAC : Gümrük vergisi
    BAĞTAK : Padişah hareminde önemli kadınlar tarafından giyilen başlık
    BAŞESKİ : Yeniçeri bölüklerinin en kıdemsiz subayı ve erlerinin en kıdemlisi
    BELDAR : Osmanlı Ordusunda, dağ geçitlerini aşan, temizleyen ve koruyan, buradan geçenlerin güvenliğini sağlayan görevliler
    BERAT : Atama emri
    BERAYA : Vergi ve haraç vermeyen Müslüman ahaliye verilen ad
    BEYLERBEYİ : Sancak beylerine verilen ad veya unvan
    BOSTANCI : Sarayın ve şehrin güvenliğinden sorumlu askarler
    BOZDOĞAN : Yeniçeriler tarafından kullanılan ve atların eyerlerinde asılı duran altı toplu gürz
    BOZOK : Yozgat ilinin Osmanlı Devrindeki adı
    BÖCEKBAŞI : Zabıta görevlisi
    BİAT : Padişah ölünce tahta geçecek oğlunun devlet yönetimindeki etkili gruplarca kabül ve tasdik edilmesi
    BİVAYE : Osmanlıca nasipsiz,kısmetsiz anlamında


    CANBAZ : Eskiden atlı fedai asker
    CAİZE : Şairlerin şiirlerinde övdükleri büyük kişilerden aldıkları bahşiş
    CEBECİ : Ordunun zırhlı sınıfına mensub nefer
    CEBECİ : Silahların bakım ve onarımını yapmakla görevli asker sınıfı
    CEBELİ : Tımar sahiplerinin savaşa hazır olarak beslemek mecburiyetinde oldukları asker
    CENAH : Ordunun merkeze göre iki yanından her biri
    CENEVİZ : Cenova Cumhuriyetine verdikleri ad
    CERAHOR : Ordu hizmetlerinde kullanılan Hıristiyanlara verilen isim
    CERAYE : Evkaf idaresi tarafından fakirlere dağıtılan yiyecek ve ödenek
    CÜLÜS : Şehzadenin hükümdar olarak tahta çıkması
    CİHADİYE : II.Mahmut zamanında savaş masraflarını karşılamak üzere çıkarılan para(1810)
    CİVELEK : Yeniçeri ocağına yeni girmiş delikanlı
    CİZYE : Eskiden Müslüman olmayanlardan alınan bir çeşit vergi


    ÇAKALOZ : Eskiden kullanılmış mermi yerine çakıl taşı atan bir tür top
    ÇARKA : Osmanlılar’da öncü görevi
    ÇAŞNİGİR : Sarayda yemeklere bakan kimse
    ÇUHADAR : Padişahın giyeceklerine bakan memur


    DAYI : Tunus ve Cezayir Bey’lerine verilen ad
    DEHEN : Osmanlı Ordusunun kullandığı bir tür top
    DELİ : Vezir ve Beylerbeyine bağlı olarak görev yapan hafif süvari örgütünün askeri
    DEVŞİRME : Asker yetiştirilmek üzere Yeniçeri ocağına alınacak çocukları seçip toplama işi
    DOMNA : Eflak ve Buğdan beylerinin eşlerine verilen san
    DÜYUNU UMUMİYE : Borçlar yönetimi
    DİVANİ : Yaygınlık kazanmış bir yazı türü


    EFLAKAN : Karadağdan Romanya’ya dek uç boylarda yaşayan çoğu İslavlaşmış köylüler
    EMANETULLAH : Padişahların hükümet anlayışları bakımından yönetiminden sorumlu oldukları halk
    EMİN : Devlet görevlerindeki sorumlu kişilere verilen ad
    ENDERUN : Devlet görevlilerini yetiştiren okul
    ERSUSA : Kavuk
    ESAME : Yeniçerililerin kayıtlı oldukları kütük defter
    ESAMİLER : Ana kütük defterine adı ve ücreti yazılmış yeniçeriler ve diğer hizmetlilere verilen ad
    ESEDİ : Üzerinde aslan resmi bulunan Osmanlı parası
    ESTİMARE : Osmanlılar’da fıçı, varil gibi şeylerin ağırlığını ve hacmini tayin etme işi
    EŞREFİ : 16yy.dan sonra çıkartılan para


    FARİSAN : Eyâletlerde, hudutlardaki muhafız askerler
    FAUSTO ZONARO : Son saray ressamı olan İtalyan ressam
    FERAHİ : İkinci Mahmut devrinde feslerin tepesine püskülü tutturmak için takılan metal tepelik
    FRENK : Osmanlıların Avrupalılara, özellikle de Fransızlara verdikleri ad


    GEVARE : Turfanda sebze meyvelerden alınan vergi
    GOSPODAR : Rumeli’deki büyük toprak sahipleri
    GRAMATİKOS : Rumca anlaşmaları yazan Rum Katibi


    HARİM : Camiileri mahalleden ayıran duvar
    HAS : Toprak düzeninde yıllık geliri yüz bin akçeyi aşan dirlik.
    HASEKİ : Karavaşlar arasından seçilen padişah gözdesi
    HASEKİ-İKBAL : Padişahın gözde cariyesi
    HULAGUHAN : İlhanlı Devleti’nin kurucus olan ünlü Moğol hükümdarı
    HİDİV : Mısır valisine verilen ünvan
    HİLAT : Padişahların gönül almak ya da birini ödüllendirmek için giydirdikleri değerli kumaştan yapılmış kürk
    HİM : Bingazi ve Trablusgarp’tan alınan bir çeşit vergi


    IKTA : Padişahın bir miktar toprağı birine mülki olarak veya gelirinden yararlanmak üzere vermesi



    İHTİSAB : Klasik döneminde belediyenin İşlevini yerine getiren yönetim birimi
    İKTA : Selçuklular’da geliri Tımarlı Sipahilere verilen toprak
    İLHAMİ : Padişah III. Selim’in şiirlerinde kullandığı mahlas
    İLMİYE : Din, yargı ve öğretim işleriyle uğraşan devlet görevlileri sınıfı ve bunların mesleği
    İLTİZAM : Kamu gelirlerini kiralamaya dayanan vergi toplama sistemi
    İMDADİYE : Savaş giderlerini karşılamak için alınan vergi
    İZLATKO : Celeplik yapanlara verilen ad
    İÇOĞLANI : Saraylarda türlü devlet hizmetleri için aday olarak yetiştirilen gençlere verilen ad


    KABALAK : Birinci Dünya Savaşında Osmanlı ordusunda kullanılan bir tür başlık
    KAHİ : Emekliye ayrılacak yeniçeri aşçıların kendilerine sermaye toplamak için yapıp dağıttıkları bir tür pide
    KALEM : Resmi evrakı hazırlayan ünite katiplerin çalıştığı yer
    KALLAVİ : Sadrazam,vezir kavuğu
    KAPIKULU : Ücretli Osmanlı askeri
    KARAKA : Donanmada kullanılan ve ana güvertesi ile iki alt güvertesinde top bataryaları bulunan bir kalyon türü
    KARAKULAK : Emir çavuşu veya haberci
    KARAVELA : Donanmanın büyük gemileri
    KARLOFÇA : Dev.Toprak kaybettiği ilk antlaşma
    KARVAŞ : Haremdeki padişah kadını
    KARİN : Padişah yakınlarına ve emrinde bulunanlara verilen ad
    KAYILAR : Hanedanının kökenini oluşturan konar göçer topluluk
    KAZASKER : Yargı sisteminde Şeyhülislamdan sonra gelen en yüksek görevliye verilen ad
    KIRLANGIÇ : Donanmada kullanılan bir tür küçük savaş gemisi
    KIZILABA : Yeniçeri oçağına küçük yaşta giren oğlanların giydiği kırmızı abadan yapılmış giysi
    KRUP : 1888 tarihinden başlayarak Osmanlıda kullanılan bir top
    KUDUMİYE : Padişah ve devlet ileri gelenlerinin seferden dönmeleri dolayısıyla yazılan şiire verilen ad
    KURENA : Padişaha yakın olan görevliler, mabeyinciler
    KUŞBAZ : Padişahların av kuşlarını yetiştiren görevli
    KÖKE : Osmanlı Donanmasında kullanılmış bir tür savaş gemisi


    LAKABİ : On ikinci yüzyılda Selçuklular döneminde İran’ın Kaşan kentinde üretilen bir tür seramik
    LALA : Şehzade eğitmeni
    LALADAŞ : Lalanın altındaki acemilerin birbirine hitap biçimi
    LARİN : Basra’da kullanılan bir gümüş para
    LATA : İlmiyenin giydiği bir üstlük
    LEZ : Trablus ve Bingazi’deki hurma ve zeytin ağaçlarıyla kuyulardan aldığı vergi
    LEZEZ : Eskiden askerlerin aldıkları üç aylık maaşın Şevval, Zilkade ve Zilhicce aylarına denk gelen dördüncü bölümü
    LİKATOR : Bulgarlar’dan oluşan Voynuk Teşkilatındaki küçük rütbeli subaylar
    LİVA : İki alaydan oluşan askeri birlik



    MABEYAN : Konaklarda, harem ile selamlık arasındaki daire
    MABEYİN : Padişah sarayında harem dairesi ile dış daireleri arasındaki bölüm
    MAKİRİYE : İskelelerden alınan vergi
    MALKOÇ : Akıncılar ocağının komutanı
    MECİDİYE : 1840 yılında basılmış 20 kuruş değerinde gümüş sikke
    MEKKARE : Taşıma işlerinde kullanılan at, deve, katır gibi hayvanlara verilen ad
    MELİKA : Padişah karısı
    MUTAK : Osmanlı’da özgürlüğü geri verilmiş kul ya da karavaş
    MİRAHUR : Has ahırın en büyük yöneticisi



    NANHAR : Ölen yeniçerilerin çocuklarına verilen ad
    NEMSE-NEMÇE : Avusturya’ya ve halkına verilen ad


    ODA : Yeniçeri kışlası
    ODABAŞI : Yeniçeri kuruluşunda görevi alaylarda selam törenlerini düzenlemek ve yönetmek olan subay
    ORTA : Yeniçeri ocağında tabur
    OTACI : Saray hekimi
    OTLAKİYE : Malı otlaklardan alınan vergi
    OTOMAN : Avrupalıların Osmanlılara verdiği ad


    ÖZİ : Karadeniz’in kuzeyinde kalan sınır eyaleti,Rumeli Eyaletlerinden biri


    PAZVANT : Rumeli’de gece bekçilerine verilen ad
    PENCİK : Asker yetiştirilmek için, savaş tutsaklarından beşte bir oranında ayrılan acemioğlan adayları
    PEYK : Postacılık, kuryelik ve muhafızlık yapan, törenlerde yer alan asker sınıfı
    PIRPIRI-PİRPİRİ : Yeniçeri salma erlerinin giydikleri kırmızı çuhadan yapılmış cüppe
    PURUZ :Rumeli’de tutulan tevzi defterlerine verilen ad


    RUMELİ : Avrupa kıtasında kalan topraklarımıza verilen ad
    RUMİNE : Lozan Antlaşmasının yapıldığı saray
    RİKABDAR : Hükümdarın ata binerken üzengisini tutan kişi
    RİKABİYE :Sadrazam, vezir gibi devlet adamları tarafından devlet adamlarına verilen ad
    RİYALA : Tümgenerale eşit bir rütbe



    SADARET : Başbakanlık
    SADIR : Kazaskerlere verilen san
    SADRAZAM : Başbakan
    SAKA : Eyalet askerlerine bağlı bir sınıf
    SALMA : Osmanlı Devleti’nde kol gezen kolluk eri
    SARICA : Eyalet valilerinin buyruğundaki başıbozuk asker
    SATAK : Çarşı, Pazar yerleri
    SEKBAN : Eyalet paşaları ve sancak beylerine bağlı olarak görev yapan bir sınıf asker
    SEKBAN : Sınır boylarında görev yapan asker sınıfı
    SELATİN : Padişahların adına yaptırılan ve birden çok minaresi bulunan büyük camilere verilen ad
    SERASKER : Kara ordusu komutan
    SERDAR : Başkomutan
    SERİR : Padişahlarının makam koltuğuna verilen ad
    SOLAK : Yeniçerililere verilen ad
    SUBAŞI : Şehir güvenlik amiri
    SULTANİ : Mısır Trablus ve Cezayir darphanelerinde basılan Osmanlı altını
    SUPARA : Okul kitaplarının genel adı




    ŞATIR : Tören ve alaylarda padişahın, vezirin yanında yürüyen görevliler
    ŞİRVANİ : Çatı arasında veya dükkanların üstünde yer alan alçak tavanlı asma kat



    TAPU : Hazine arazisini ekip biçenlerin ödediği vergi
    TAVAŞİ : Saraylarda hizmet eden hadımların genel adı,hadım ağası
    TERSANELİ : Deniz subay ve erlerine verilen ad



    ULAH : Romanya yerli halkına verilen ad
    ULEMA : Kadılara ve müderrislere verilen ad
    ULUFE : Kapıkullarına üç ayda bir ödenen aylık
    ULUFE : Yeniçerilere verilen üç aylık ücret
    ULUFECİ : Yeniçerilikte bir sınıf süvari askeri
    URA : Sınır nişanı
    USTA : Yeniçerilerinin, görevleri aşcılık olan küçük zabitlerine verilen ad
    UŞİ : Osmanlı’nın Afrika’daki son toprak parçasını kaybettiği antlaşma(1912)


    VAKANÜVİS : Zamanın olaylarını saptamakla görevli kişi
    VELEDEŞ : Kapıkulu süvairlerinin oğullarına verilen ad
    VEZİR : Bakan
    VÜZERA : Vezirler


    YASAVUL : İlhanlılarda ordu müfettişine verilen ad
    YAYA-SAKA : Eyalet Askerlerine bağlı bir sınıf
    YENİÇERİ : Piyade askeri
    YUSUFİ : Padişah, sadrazam, vezirler ve yüksek dereceli devlet erkanının giydiği kavuk


    ZAPTİYE : Askeri Polis Teşkilatı
    ZAVİYELİ : Osmanlı mimarlığında ilk zamanlarda ortaya çıkan Klasik dönemlerde terk edilen cami plan şeması
    ZEAMET : Sipahilerin aldığı en büyük tımar

  2. #2
    Teşekkürler. Osmanlının herşeyinde asalet vardı. Basit gibi görünsede terimler bile kulağa hoş geliyor. emeğinize sağlık.

  3. Misafir - Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Misafir 27.05.2014
    #3
    Teşekkür ederimm

  4. Misafir - Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Misafir 28.11.2014
    #4
    evet çok yardımcı oldu allah razı olsun ) emeğe saygı

  5. Misafir - Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Misafir 13.12.2014
    #5
    on numara
    tabiiiiiiii :p

  6. Misafir - Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Misafir 17.04.2015
    #6
    teşekkürler

  7. Misafir - Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Misafir 01.05.2015
    #7
    Cogu selcuklu
    Cogu selcukludan gelme

  8. #8
    Misafir Nickli Üyeden Alıntı
    Cogu selcukludan gelme
    Daha da geriye gidip (M.Ö.220-46) Büyük Hun İmparatorluğu'ndan gelme de diyebiliriz zira aynı milletin devamiyız

Facebook Yorumları

Konu Bilgileri

Şu An Görüntüleyenler

Bu Konuya Gözatan Kullanıcılar

Şu anda 3 kullanıcı bu konuyu görüntülüyor. (0 kayıtlı ve 3 misafir)

    Bu Konu için Etiketler