Eş Güdümlü Evrensel Zaman (UTC)



Eş Güdümlü Evrensel Zaman (UTC), pek çok ülkede baz alınan medenî ve bilimsel zamandır. 1963 yılında kullanılmaya başlanmıştır. UTC, Fransızca Temps universel coordonné ve İngilizce Coordinated Universal Time kavramlarının kısaltmasıdır. Fransızca (TUC) veya İngilizce (CUT) kısaltmaları üzerinde fikir birliği sağlanamadığı için UTC üzerinde karar kılınmıştır.

UTC, atomik olarak hesaplandığından Güneş zamanına göre hesaplanan GMT ile arasında çok küçük farklılıklar vardır. Ancak bunlar gündelik kullanımı etkilemez.

Türkiye, Doğu Avrupa Zaman Dilimi'ndedir; bu yüzden Türkiye saati UTC+2, yani UTC'den iki saat ileridedir. Yaz saati uygulaması ile saatlerin bir saat ileri alındığı dönemlerde Türkiye saati UTC+3 olmaktadır.

Greenwich Mean Time (GMT)



GMT (Greenwich Mean Time), başlangıç meridyeni üzerinde ortalama güneş zamanı. GMT, Greenwich Ortalama Zamanı anlamına gelir. GMT, Britanya Adaları'nın standart zaman dilimidir. Adını Londra'nın güneydoğusundaki Greenwich banliyösünden alır. Burada bulunan rasathanenin üzerinde bulunduğu kabul edilen meridyen, başlangıç meridyeni (0°) kabul edilir.

Atomik olarak hesaplanan ve GMT'den daha hassas olan UTC kullanılmaya başlanmadan önce dünyadaki saat ayarlamaları Greenwich'ten geçen meridyene göre yapılmaktaydı. Her boylam derecesi arası 4 dakikadır. Bu nedenle 15 derecelik her meridyen dilimi bir saate eşittir. Böylece 12 saat doğuda, 12 saat batıda olmak üzere, yeryüzü 24 saat dilimine bölünmüştür. Greenwich meridyeninden doğuya doğru gidildikçe saatler ileri (+), batıya doğru gidildikçe geri (-) gider.

Osmanlı Devleti'nde saatleri, Ayasofya'nın kubbesinden geçtiği varsayılan ve Arz-ı Halife veya Arz-ı ıstanbul olarak adlandırdıkları meridyene göre ayar ederlerdi. 1925'te 697 sayılı Günün 24 Saate Taksimine Dair Kanun ile birlikte, saat diliminde de uluslararası bir standart haline gelmiş olan GMT sistemi kabul edilmiştir.

Eş Güdümlü Evrensel Zaman UTC ve GMT