Bu makalede resim sanatı yada genel olarak boyama ile ilgili işlerde çalışanların; renkler ve renklerin karışımı ile elde edilen tonlar ve renklerin özellikleri hakkında bilinmesi gereken son derece faydalı bilgileri tek bir konuda anlatmaya çalışalım.

[
img]https://www.topragizbiz.com/resim/images/gokkusini.jpg[/img]

Sağdaki renk skalasını kısaca yorumlayacak olursak.

Orta kısımda bulunan 3 ana renk; kırmızı, mavi, sarı.

Sarı ile kırmızının karışımı: Truncu.
Sarı ile mavinin karışımı: Yeşil.
Kırmızı ile mavinin karışımı: Mor.

1.
Turuncu

Turuncu rengin hemen karşısı yine turuncu.
Turuncu rengin kırmızı ile karışımı: Koyu turuncu.
Turuncu rengin sarı ile karışımı: Açık turuncu.

2.Yeşil

Yeşil rengin hemen karşısı yine yeşil.
Yeşil rengin sarı ile karışımı: Açık yeşil.
Yeşil rengin mavi ile karışımı:

3.Mor

Mor rengin karşısı; mor
Mor rengin kırmızı ile karışımı...
Mor rengin mavi ile karışımı: lacivert.

Kırmızı, mavi, sarı ana renklerdir, bunların birbiri ile karışması sonucu ortaya çıkan renkler ise ara renklerdir.

En çok kullanılan renk tonları:

TURKUAZ................mavi + yeşil + beyaz
MOR........................kırmızı + mavi
YEŞİL......................sarı + mavi
EFLATUN: Kırmızı + 2 kat mavi
PEMBE....................kırmızı + beyaz
TEN RENGİ............. kahverengi + beyaz + çok kırmızı
BORDO...................kırmızı + siyah
TURUNCU...............sarı + kırmızı
YAVRU AĞZI...........sarı + siyah + beyaz
GRİ.........................siyah + beyaz
DUMAN RENGİ: Mavi +Beyaz +Siyah
AÇIK YEŞİL.............turkuaz + siyah
AÇIK YEŞİL.............mavi + yeşil + siyah + beyaz
KÜF YEŞİLİ.............mavi + yeşil + az siyah + beyaz
KAHVERENGİ.........sarı + siyah + kırmızı
KAHVERENGİ.........turuncu + siyah
KAHVERENGİ.........turuncu + mor
KAHVERENGİ.........kırmızı + yeşil
TABA-KREMİT.........kırmızı + kahverengi
TABANIN TONU......kahve + kırmızı + sarı
LACİVERT...............kırmızı + çok mavi +Siyah
ALTIN SARISI..........sarı + kahve
HAKİ YEŞİL.............kahve + yeşil
ZEYTİN YEŞİLİ........mavi + açıkyeşil
YAĞ YEŞİLİ.............sarı + az siyah
GÜL KURUSU.........mor + kırmızı
AÇIK BAKIR.............yaldız + kahve + kırmızı
FÜME......................lila + mor
LİLA.........................mavi + kırmızı + az beyaz

Ana renk tonlarının kaç tane olduğu ve hangileri olduğu konusunda ihtilaf olması ile beraber. Bilgisayar teknolojisinin gelişmesi ile dijital ortamda kullanılan renkler ve kabul edilen ana renkler RBG, baskıda ise CMYK renk tonlarıdır. Bunlardan RBG Kırmızı, Yeşil ve Mavi. CMYK kırmızı, mavi, yeşil, siyah. Dijital ortamda diğer tüm renkler bu 3 rengin birbiriyle farklı dozlarda (yoğuınlukta) karıştırılması ile elde edilirler. Herhangi bir yardımcı program kullanmadan renklerin birbiri ile etkileşimini dijital olarak ve deneyerek görmek için şu adrese bakabilirsiniz;

“ https://kuler.adobe.com ,,



RGB renk modu, İngilizcedeki 'Red' 'Green' 'Blue' (yani 'Kırmızı' 'Yeşil' 'Mavi') kelimelerinin baş harflerinden ismini alan bir renk uzayıdır. En sık kullanılan renk uzaylarındandır. Işığı temel alarak, doğadaki tüm renklerin kodları bu üç temel renge referansla belirtilir. Her renk %100 oranında karıştırıldığında beyaz ve %0 oranında karıştırıldığındaysa siyah elde edilir. Bu uzayda, ana renkler olan kırmızı, mavi ve yeşil belirtilmediği için, bu ana renklerin tanımı değiştikçe, tüm renkler değişir. İnternet'te kullanılan renk sistemi RGB renk sistemidir. Bunun sebebi, 1953'te ilk fotoğraf makinesi Polaroid'te ve ondan sonra da televizyonda Sony ilk olarak kullanmıştır. Günümüzde de tüplü ekranlarda, tarayıcılarda, televizyon ve manuel fotoğraf makinelerinde standart olarak kullanılır

[img]https://www.topragizbiz.com/resim/images/rgbfarbwue.jpg[/
img]

CMYK renk modu CMYKey, baskıda dört temel işlem renginin kısaltmasıdır (Cyan, Magenta, Yellow, Key (black). Bu renkler tram yöntemi ile baskıda kullanılan renkleri oluştururlar. Işık tabanlı RGB renk uzayında temel renk sayısı üçtür. Pigment (boya) tabanlı bir renk uzayı olan CMYK'da ise bu rakamın dörde çıktığını görmekteyiz. Bu renkler şunlardır: Cyan: Cam göbeği mavi Magenta: Galibarda kırmızı Yellow: Sarı Key (black): Siyah CMYKOG CMYK özellikle yazıcılar ve matbaalar için geliştirilen bir renk uzayı olmasına karşın, turuncu gibi bazı renklerin basımında tatmin edici sonuçlar vermemektedir. Yeşil gibi ana ve yaygın bir rengin, Cam göbeği ve Sarı bileşenlerinin karışımıyla elde edilmesinden dolayı CMYK "pahalı" bir baskı teknolojisi olarak yorumlanmaktadır. Bu nedenle günümüz matbaacılığında giderek artan bir şekilde altı renkli Hexacrome ya da CMYKOG dediğimiz yeni standart kullanılmaktadır.

[
img]https://www.topragizbiz.com/resim/images/cmykfarbwu.jpg[/img]


CMYK ile RGB arasındaki fark;



Renk nedir renk tablosu Renk Tablosu Işığın cisimlere çarptıktan sonra gözümüzde bıraktığı etkiye renk denir.Işık bir cisme çarptığında cisim ışığın içindeki 7 renkten birisini emer diğerlerini yansıtır. Ve biz cismi yansıttığı renkte görürüz. Bu yüzden siyah ve beyaz renk olarak kabül edilmez;siyah yedi rengin hepsini emer beyaz ise hepsini yansıtır.Renklerin koyuluk açıklıkları(Valör) da ışıkla ilgilidir . Bu 7 renk; Sarı, kırmızı , turuncu ,mavi, yeşil, mor, lacivert.

İngiliz Fizikçi İsaac Newton(1643-1727) ışığı bir prizmadan geçirerek renkleri ayırmayı başardı.Güneş ışığının önüne bir prizma koyarak gökkuşağındaki yedi rengi bir perdeye yansıtmıştır.Bazı kitaplarda güneş ışığı içinde altı renk olduğunu kabül ediyor ,lacivert mavinin tonudur diyor ama ben burada gökkuşağında olduğu gibi bu yedi rengi alıp işleyelim.

Ana Renk:Bu renklerden Mavi ,Kırmızı,Sarı ana renktir. Bu renkler karıştırılarak bulunmaz.Bu üç ana rengi değişik oranlarda birbirine karıştırarak doğadaki bir çok rengi bulabiliriz.

Ana Renkler:Ana renkleri birbirine karıştırarak bulunan renklerdir.Sar ı-kırmızı =Turuncu , Sarı- Mavi =yeşil, mavi- kırmızı = mor .Yalnız mor'u bulmak için mavi ve kırmızı eşit oranda karıştırılmalıdır. Kırmızısı çok olursa Erguvan , mavisi çok olursa Lacivert bulunur .

Zıt Renkler ( kontrast ): Zıt renkler birbirlerini tamamlarlar yanyana kullanıldıklarında birbirlerini değerlendirerek resme canlılık katarlar. Bunun doğada da örnekleri çoktur.Yeşil yaprakların arasında kırmızı güller,yeşil ağaçlar arasında kırmızı çatılı bir ev, güneş batarken mavinin içinde turuncu güneş vs. Zıt renklerden birisi diğerine karıştırılırsa karıştığı rengin parlaklığını kırar.

Zıt Renkler: Kırmızı- Yeşil,Turuncu-Mavi, Sarı-mor. Bir de renklerde sıcak,soğuk zıtlığı vardır.Bu zıtlık da resme ayrı bir güzellik katar.Sıcak renklerin içinde soğuk bir renk veya tersi durumda resim daha bir canlılık kazanır.Sıcak renkler :sarı-kırmızı-turuncu,soğuk renkler: mavi-sarı-yeşil.

Komşu Renkler :2 ana renk birbirine karıştırdığımızda çıkan renkle komşu olurlar.Sarı-mavi- yeşil , sarı- kırmızı- turuncu, mavi- kırmızı- mor komşu renkler. Tesir olarak sıcak renkler;hareket,taşkınlık,canlılık verir.Gereğinden fazla kullanıldıklarında yanık tesir yaparlar.

Soğuk renkler;sukunet,olgunluk,sessizlik etkisi yaparlar.Kırmızı diğer renklere göre daha yakın,mavi ise olduğundan uzakta imiş gibi görünür.Bunun nedeni renklerin göz merceğinden geçerken değişik şekilde kırılmalarıdır.Sarı ve mor normal uzaklığında görünür.

Renk armonisi: Renklerin birbirine uyması ve gözde güzel bir etki bırakmasına renk uyumu diyoruz.Renklerin değişik biçimlerde yanyana gelmesi değişik armoniler ortaya çıkarır.Bu düzenlemeler günlük yaşamımızda da karşımıza çıkar,evimizi boyarken, giyinirken,bir dekor hazırlarken. Üç çeşit renk uyumu vardır.

1-Ton Uyumu: Tek rengin tonlarıyla yapılan uyumlardır.

2-Yakın Renkler Uyumu: Komşu renklerle yapılan uyumdur

3-Zıt Renkler Uyumu: Birbirine zıt renklerle kurulan uyum. Daha önce de değindiğim gibi resim çalışmalarnda daima benzerlikler,simetri bozulur. Burada da zıt renklerden birisi daha çok kullanılır. Zıt renkleri yumuşatmak için aralarına ortak bir renk alınarak uygun bir armoniye geçilmiş olur.

Ton Lokal renk: Çeşitli renk unsurlardan yansıyıp gelen reflelerin tesiri altındaki renk. Açık renkli yüzeyler koyu renkli yüzeylerden daha büyük görünürler. Parlak renkler koyu zeminde daha parlak,koyu renkler de parlak zeminde daha koyu görünürler. Kırmızı ve mavi renkleri gözümüz aynı noktada birleştiremez ve rahatsız olur,hareket halinde görünürler.Titreme yaparlar.

Tent:Bir rengi diğer renkten farklı görmemizi sağlayan özellik. Pembe renk kırmızının yüksek ışıklı değeridir,Kestane rengi kırmızının alçak ışıklı değeridir. Sarı ile mavi renk yanyana geldiğinde sarı renk yanındaki mavinin tamamlayıcısı olan turuncuya, sarı yanındaki mavi ise sarının tamamlayıcısı olan mora veya eflatuna çalar. Sarı yanındaki kırmızı mora,sarı da yeşile çalar.

Turuncu ile sarı yanyana gelince turuncu içindeki sarıdan biraz kaybederek kırmızımsı görünür.Sarı da kırmızılığından kaybederek yeşile kaçar bir sarı olur. Kırmızı turuncunun yanında daha erguvani bir hal alır. Turuncu kırmızının yanında daha sarımsı görülür. Kırmızı mavinin yanında turuncuya,eflatun kırmızının yanında mavimsi görülür. Turuncu yeşilin yanında kırmızıya çalar Yeşil Turuncunun Yanında mavimsi yeşil gibi görünür. Turuncu efletunun yanında sarımtırak,eflatun turuncunun yanında mavimsi görünür.

Sarı yeşilin yanında turuncuya çalar,mavi sarının yanında parlak bir mavi olarak görülür. Yeşil mavinin yanında sarımsı bir yeşil,mavi yeşilin yanında erguvanimsi görülür. Yeşil eflatunun yanında sarımtırak bir yeşil,eflatun yeşiln yanında kırmızımtırak görünür. Mavi eflatunun yanında yeşilimsi bir hal alır,eflatun mavinin yanında erguvan renginde görünür.

Renklerde Valör Dereceleri:



1-Sarı ve sarıya yaklaşan renkler (sarı,sarı turuncu,sarı yeşil)Bunlar yüksek valörlü renklerdir.

2-Mavi,mavi eflatun,eflatun,kırmızı eflatun.Bunlar alçak valörlü ve koyu renklerdir.

3-Mavi yeşil,kırmızı,yeşil,koyu turuncu renklerde orta valörlü renklerdir. Hakim renk: Tabloda her rengin yanında, ötesinde berisinde bulunan renktir. Tabloda hakim renk yoksa armoni de yoktur.

Işık ve renk: Cezannede ışık turuncu gölge ise zıt rengi mavidir. Turuncudan maviye olan renkler kırmızı,yeşil,sarı yolundan geçer.Bu yollardan birini seçmek gerekir. Renk düzeninde göze en yakın ve en çok ışıklı parça en sağlam görünen kırmızı ve turuncudur. En uzak ve ışıksız ise mavi renkle gösterilir. Herhangi bir renge nötr renk kattığımızda o rengin tonlarını elde ederiz.

Renk Perspektifi: Cisimler gözden uzaklaştıkça hava tabakasının etkisiyle renkleri soluk olarak görülür. Bu görünümün renkli çalışmalarda uygulanması bir derinlik duygusu da verir, tablolarda bu derinliği verebilmek için çizgi perspektifinin uygulanması yetmez,renk perspektifini de uygulamalıyız. Cisimler uzaklaştıkça, beyaz ve mavi boyalar yardımıyla bu uzaklık hissi verilir.

En yakında olan cisimler gerçek renkleri ile net biçimde görülürler.Biraz daha uzaklaşınca renkler canlılığını kaybeder,netlik, ayrıntılar azalır. Daha uzakta cisimler soluklaşmaya, ayrıntılar iyice kaybolmaya başlar, leke şeklinde görülürler. En son noktada biçimler hava tabakasının içinde silik olarak görülürler. Dünyamızı aydınlatan güneş sarı-yeşil ışığı prizmadan geçirilerek analiz edilirse kırmızı, turuncu, yeşil, mavi, sarı ve mor renklerden meydana gelen bir ışık kümesi olduğunu anlarız.

Ünlü bilginlerden Newton, bu renkleri bir daire üzerine yan yana sıralayarak ve daireyi hızla çevirerek güneşin renginin gerçekten bu renklerin kaynaşmasından meydana geldiğini ispat etmiştir. Bu dizi indigo=mora çalan mavi renkte yediyi bulur.

Fizikte güneş ışığını oluşturan bu renklere ana renkler denir. Fakat resim bilgisinde “ana renk" olarak tanınan ve kabul edilen bu diziden yalnız kırmızı, sarı ve mavi renklerdir. Çünkü diğer bütün renkler bu üç rengin birbirleriyle teker teker karıştırılmasıyla elde edilir.

Renkler ve Renklerin psikolojik etkileri:


Sarılar: Winsor & Newton, Schmincke, Le Franc & Bourgeois, Rowney, Reeves Academy ya da titan gibi önemli yağlıboya yapım kuruluşları, çok çeşitli renkte boya üretimi yaparlar. Bazı firmaların doksana yakın renkte boyası vardır ve belki on çeşit sarı bulmak mümkündür.

Böylece özel isteklere uygun renkler bulmak mümkün olur ama hiçbir sanatçı bu renkleri kullanmaz. Bir sanatçının paletinde, on iki yada on dört renk bulunur. Yağlı boya resim yapımında standart olarak kullanılan boyaların başlıca özellikleri şunlardır.

Turuncu: Yaşama sevincinin ve coşkunun rengidir.

Siyah: Ciddiyet ve ağırbaşlılık telkin eder.Keder,ölüm,matem ve karanlığın rengidir.

Beyaz: Saflık, temizlik, doğruluk ve güven telkin eder..

Titan Beyazı: Bu beyaz boya son zamanlarda, geleneksel olarak kullanılan kurşun ve çinko beyazının yerini almıştır. Daha saydamsız ve güçlü bir boyadır.

Kurşun Beyazı: Kolayca kurur, çok saydamsız ve güçlüdür, fonların boyanmasına çok uygundur.

Çinko Beyazı: Kurşun beyazından daha soğuk bir renktir. Daha az örtücüdür daha az kurur.

Sarı: Neşe,hareket veren uyarıcı bir renktir.Bazı tonları hastalık etkisi verir.Maviyle karışımı uyarıcı etkisini azaltır.

Limon Sarısı: Bu boya bir Baryum Kromattır. Çok dayanıklı bir boyadır ve kullanımda beklenmedik bir zorlukla karşılaşılmaz.

Napoli Sarısı: En eski boyalardan biridir. Saydamsız ve iyi kurur. Oldukça zehirlidir.

Kadminyum Sarısı:
Kadminyum Sülfit; güçlü ve yoğun renkli, oldukça yavaş kuruyan bir boyadır. İçinde bakır olanlar hariç tüm boyalarla karıştırılabilir.

Sarı Okr:
Hidrohematit içeren saf ombra. Bilinen en eski boyalardan biridir, çok güçlü ve örtücü bir boyadır. Hızlı kurur ve her renkle karıştırılabilir.

Kırmızılar

Hareket,canlılık telkin eder. Çok fazla kullanılması huzursuzluk yapabilir. Kırmızıyı siyahla karıştırıp koyulaştırmak kırmızının canlılık veren parıltısını söndürür.İçine biraz zıt renginin katılması da parlaklığını azaltır. Kırmızılar içinde en dikkati çeken renkler açık toprak renkleridir. Bunlar sarı okr ile birlikte şimdiye kadar bilinen en eski renklerdir. En çok kullanılan kırmızılar siyenalar, kadminyum kırmızısı ve alizarin kırmızısıdır.

Saf Siyena: Adını aynı adı taşıyan İtalyan şehrinden almıştır. Hidrohematit içeren saf toprak rengidir. Karıştırılması kolay ve pratik bir renktir. Eğer çok yağ karıştırılarak sulandırılırsa siyahlaşabilir; bu nedenle büyük alanları örtmek için uygun değildir.

Yanık Siyena: Saf siyenanın ısıtılarak kavrulmasıyla elde edilir. Saf siyenaya benzer özellikleri olsa da kolayca kararmama gibi üstünlükleri de vardır. Venedikli büyük ustalar tarafından çok kullanılmıştır.

Vermillion:
Çok parlak bir renktir. İyi bir örtücüdür, ama yavaş kurur. Uzun süre güneşte kalırsa kararmaya başlayabilir.

Kadminyum Kırmızısı: Bir kadminyun sülfür selen bileşimidir. Güçlü parlak bir renktir; iyi örtücüdür. Bakır içeren renkler dışında her renkle karıştırılabilir.

Garans Kırmızı:
Alizarin kırmızısı olarak ta tanımlanır. Çok kuvvetli bir tonda olan bir laktır. Parlak ve saydam bir renktir ve yavaş kurur. Karıştırıldığında çok zengin ve çeşitte mermer, pembeler ve kırmızılar verir.

Mor: Hüzün ve içe kapanıklık hissi verir.Açık tonu eflatun;hassaslığın,koyu mor ise yalnızlığın rengidir.

Yeşiller ve Maviler

Yeşil: Dinlendirici ve huzur verici bir renktir.Gözü yormaz

Mavi: Sessizlik ve rahatlık telkin eder,hayal gücünü tetikler.Siyaha yaklaştıkça bir hüzün yansıtır.Sonsuz bir dinginlik hissi verir. Açık tonları sınırsızlık ve sonsuzluk duygusu uyandırır.

Permanent Yeşili: Bu renk krominyum oksit ve kadminyum limon sarısı karışımıdır. Çok kullanılan ışıklı bir renktir.

Yeşil Ombra: Sarı okrun bir türevi koyu haki bir gridir. Bilinen en eski renklerden biridir.

Emerald Yeşili: Zümrüt yeşili veya viridyan adlarıyla da bilinir. Bir hidrokrominyum hidrooksittir. İlk kez 1838’de Paris’te elde edildi ve 1859’da satışa çıkarıldı. Tonal zenginliği ve bu renkten üretilen renk dizilerinin kalitesi nedeniyle yeşillerin en güzeli olduğu söylenir.

Kobalt Mavisi: Bu renk kobalt siyahı, alüminyum oksit ve fosforik asit bileşimidir. 1802’de Fransa’da keşfedildi. 1870’te İngiltere’de artistik bir renk olarak kullanıldı. Kullanımında sınırlama olmayan metalik bir renktir. Çabuk kuruyan bu renk tamamen kurumamış hiçbir renk tabakasının üzerine uygulanmamalıdır.

Ultramarin Mavisi:
Ultramarin, tüm boya pigmentleri içinde en çok beğenilen renktir. Lapis lazuli denen yarı değerli bir taşın ezilmesiyle elde edilir. İlk kez on ikinci yüzyılda Avrupa’da kullanılmıştır. Bundan çok daha fazla kullanılan yapay ultramarin mavisine Fransız ultramarini denir. Yapay ultramarin mavisi alüminyum, silikon, soda ve kükürt karışımıdır. Prusya Mavisi: Bu renk potasyum ferrosiyanid ve kuvvetli bir renk gücü vardır. Transparan bir renktir ve iyi kurur.

Kahverengiler ve Siyahlar

Saf Ombra: Saf siyenaya benzeyen ama yapısında daha çok magnezyum bulunan bir toprak rengidir. Çok az yeşile kaçan bu renk, kullanımında çok fazla sorun çıkarmaz ve çok hızlı kurur.

Yanık Ombra: Saf ombranın ısıtılarak kurutulmasıyla elde edilir. Saf ombradan çok daha sıcak ve kırmızıya yönelik bir tonu vardır. Aynı zamanda çabuk kurur ve sonunda kararır.

Alman Ombrası:
Bu renk içinde demir filizi bulunan saf bitümlü ombradır. Koyu kahverengi bir görünümü vardır. Çok yavaş kurur ve sadece glasi amacıyla çok ince bir tabaka halinde sürülür yada rötuşlaşmada kullanılır.

Fildişi Siyahı: Tüm siyahların en çok kullanılanıdır. Ezilmiş kemiklerin ısıtılıp kavrulmasıyla elde edilir. Fildişi parçalarından yapılan çok güzel bir türü de vardır. Koyu siyah bir renk verir. Koyu siyah bir renk olduğundan, bazı ressamlar bu rengi, Prusya Mavisi, Yanık Ombra , Zümrüt Yeşili ve alizarın kırmızısı gibi çeşitli koyu renklerde elde ettiğini hatırlamak gerekir. Sanatçı böyle bir karışımla elde ettiği siyah rengin , yoğunluk derecesini, sıcağa ve soğuğa karşı eğilimini kontrol edebilir.