Buhurizade Mustafa Itri

Ugur

Administrator
Buhurizade Mustafa Itri (1640 - 1712)
Buhurizade Mustafa Itri (1640 - 1712), asıl adı Mustafa, takma adı ise Itrî'ydi . Çiçekçilik ve meyvecilikle uğraştığı için bu mahlası almış olduğu söylenir. Ustaları arasında Hâfız Post, Nasrullah Vakıf Halhali, Kasımpaşalı Koca Osman Efendi, Derviş Ömer Efendi gibi, 17. yüzyıl bestecileri vardır. Çağının kaynakları mevlevi olduğunu göstermektedir. Mevlevi mukabelesinde okunan bir Segah ayin bestelemiş olduğundan bu rivayetlerde haklılık payı olabileceği düşünülmektedir.

Hayatı boyunca birçok padişah ve devlet adamından himaye görmüş olup, bunlardan en önemlileri IV. Mehmet ve Gazi Giray Han'dır. Devlet adamlarına yakınlığı nedeniyle bir dönem esirciler kethüdalığı yapmış, sarayda da musiki dersleri vermiştir.

Eserleri

Itrî'nin Neva Kâr'ı Klâsik Türk Musikisi repertuvarının en yetkin eseri olarak kabul edilmektedir. Makamsal geçkiler, ezgilerin zengin ve orijinalliği bu eseri bir baş yapıt haline getirmiştir. Kâr'ın sözleri ünlü İranlı şair Hafız-ı Şîrâzî'ye aittir.Yine Segâh Yürük Semaisi olan "Tûti-i mûcize-gûyem ne desem lâf değil" çok bilinen ve seslendirilen bir eserdir. Eserin güftesi Nefî'nindir.

Itrî'nin küçük formda (şarkı, türkü, köçekçe v.s.) hiçbir eseri günümüze kadar gelememiştir. Eserlerin tümü büyük formlardadır. Dini musikinin de çok önemli eserleri yine Itrî'ye aittir. Bunlar arasında Segah Bayram Tekbiri, Segah Salat-ı Ümmiye, Cuma Salatı, Dilkeş-haveran Gece Salası, Rast Mevlevi "Na't-ı Mevlana" bütün İslam Dünyasında meşhurdur.

Itrî'nin elde kalan dindışı eserlerinden yalnız dördü saz eseridir (üç peşrev, bir saz semaisi), öbürleri hep sözlü, yani güftelidir. Bunlardan Nefi'nin "Tut-i mucizeguyem ne desem laf değil" diye başlayan güftesi üzerine yaptığı segah yürük semai beste ile Şirazlı Hafız'ın Gülbün-i ıyş midemed saki güülizar kü?(Eğlence bahçesi yeşermekte, gül yanaklı saki nerede?) adlı güftesi üzerine neva makamında Kár'ı çok tanınmıştır. Itrî ayrıca 1640 yılında imparatorluğun Esirciler Kethüdalığını yapmış ve Mustafabey adını verdiği bir Armut cinsini yetiştirmiştir.

  • Segâh Kurban Bayramı Tekbiri
  • Segâh Salât-ı Ümmiye
  • Dilkeşhâveran Gece Salâtı
  • Mâye Cuma Salâtı
  • Segâh Mevlevi Ayini
  • Rast Darb-ı Türkî Naat ve Sofyan Tevşih
  • Nühüft Durak; Nühüft İlahî
  • Nühüft Tevşih; Nevâ Kâr
  • 2 Pençgâh Beste
  • Hisar Devr-i Kebir Beste ve Aksak Semai
  • Mâhûr Ağır Aksak Semai
  • Rehavî Berefşan Beste
  • Buselik Hafif Beste ve Yürük Semai
  • Segâh Ağır Semai
  • Segâh Yürük Semai
  • Bayatî Çember Beste
  • Bestenigâr Darb-ı Fetih Beste
  • Dügâh Hafif Beste
  • Isfahan Zencir Beste ve Ağır Aksak Semai
  • Nikriz Muhammes Beste
  • Râhatu'l Ervah Zencir Beste
  • Irak Aksak Semai
  • Rast Aksak Semai
  • Nühüft Aksak Semai
  • Acemaşiran Yürük Semai
  • Rehavî Peşrev
  • Nühüft Peşrev ve Saz Semaisi
  • Nevâ Kâr
Mezarı Edirnekapı Şehitliği'nde bulunmaktadır.

Bugüne kadar hayatı veya geçimini ne şekilde sağladığına dair Recep Uslu tarafından 2015 yılında yayınlanan detaylı bir araştırma yapılmıştır.

UNESCO Türkiye Milli Komisyonu, 25 Ekim - 10 Kasım 2011 tarihlerinde gerçekleşen 36. genel konferansında 2012 yılını şair Nâbi ve bestekar Itrî anma yılı ilan etmiştir.
 

Benzer konular

Üst