Şam Çeliği - Damascus Çeliği

Şam çeliği, hareli kaynaklanmış döverek üretilmiş açıkça görülebilen yüzey desenli bir çeliktir. İki çeliğin ocak kaynağı ile kaynatılarak katlanıp dövülmesiyle elde edilir. Elde edilen şerit katlanır ve bir kez daha dövme yapılır. Bu işlem bir çok kez tekrar edilir.

sam-1c1ebf7fce5858d7d.webp


Bıçaktaki tabakaların sayısı, basit bir N=Ax2n formülü ile hesaplanır; Burada A başlangıç şeritteki elemanların sayısı ve n kıvrılmalarının sayısıdır. Bu katmanların sayıyı arttıkça, ilk başları çeliğin mukavemetini çok arttırdığına ancak daha sonra homojenizasyon nedeniyle azalmaya başladığına inanılmaktadır.

Şam çeliğinin üzerindeki şekillere hare adı verilir. Bu hareler üretim yöntemlerine ve kat sayılarına göre farklılık arz eder.

Avrupalılar bu çelikle ilk defa Şam’da karşı karşıya geldikleri için bu çeliğe Şam’ın İngilizce karşılığı olan Damascus ismini vermişlerdir. Türkler ise bu çeliğe Şam ile ilgili olan anlamını taşıyan dımışki ismini vermişlerdir,

Katlamalı teknik yöntemi​

Günümüzde üretilen Şam çeliklerinin büyük çoğunluğu katlamalı teknik ile üretilmektedir. Bu teknikle Şam çeliği üretebilmek için korozyon dayanımları farklı iki tip çelik kullanılır. Korozyon dayanımlarının farklı olmasındaki amaç asitleme işleminden sonra oluşacak hareleri belirgin kılmaktır. Hem ocak kaynağına uyumlu olmaları hemde korozyon dayanımları farklı olduğu için günümüzde üretilen Şam çeliklerinde genellikle 1075 ve 15N20 çelikleri kullanılır.

sam-20bb91ced9f48f339.webp


Üst üste konulan parcaların sayısı arttıkça her bir katlamada olusan kat sayılarıda artmaktadır fakat parça sayısı arttıkça dövme ve kesme işlemi de zorlaşır. Şam çeliği bıçak üretimide kullanılacaksa 7, kılıç yapımında kullanılacaksa 11 kat idealdir.

Burgu-twist damascus yöntemi​

Burgu-twist damascus yönteminde levha asitleme işleminden önce sıcak haldeyken kare çubuk formuna getirilir daha sonra mengeneler yardımıyla burulur.

sam-369e821b0e3c4dcd2.webp


sam-46c14d10ab793caa6.webp


Burulan bu çubuk tekrar dövülerek levha haline getirilir. Burada dikkat edilmesi gereken, çubuğun her tarafının eşit dövülmesidir. İstenilen forma getirilen çeliğe asitleme işlemi uygulanır.

Bu yöntemin avantajı, hareleri oluşturabilmek için diğer yöntemde olduğu gibi yüksek kat sayılarına çıkmak gerekmez. Yaklaşık olarak 50 kattan sonra burma işlemi gerçekleştirilerek hareler oluşturulur. Hareleri belirginleştirmek için asitleme işlemi uygulanır.

Türk burgusu yöntemi​

Bu tekniği ve deseni dünya üzerinde ilk Türkler bulup uyguladıkları için bu tekniğe Türk burgusu denilmektedir. Türk burgusu yötemiyle yapılan Şam çeliklerinin diğer yöntemlerle üretilenlere nazaran daha iyi olduğu dünyadaki tüm ustalar tarafından benimsenmiştir. Burgu yötemiyle üretilen kare çubuk eşit
parcalara bölünür. Bu parçalar üst üste konularak kaynaklanır daha sonra kaynaklanan parçalar ocakta ısıtılarak ocak kaynağı yapılır.

sam-5b96d13d63d6e9de1.webp


sam-6bfc5893482f128e3.webp


Kaynak: https://insapedia.com/damascus-celigi-sam-celigi-nedir/
 

Ugur

Administrator
Üst